Evden Eve Nakliyat » Article Details
KARAYOLU TAŞIMA |
| Date Added: April 16, 2008 10:39:41 AM |
KARAYOLU TAŞIMA KANUNU
Kanun Numarası
: 4925
Kabul Tarihi
: 10/07/2003
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 19/07/2003 Sayı: 25173
Yayımlandığı Düstur
: Tertip: Cilt: Sayfa:
BİRİNCİ KISIM
Başlangıç Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin
gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı,
acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve
benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin
niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer
taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve
mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu
ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri
komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde
çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve
benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve
katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî
teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait
motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli
traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi
değildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası
taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle
ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehir içi taşımalar belediyelere bu
Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, sıkıyönetim, olağanüstü hal ve doğal afet
durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
Bakanlık : Ulaştırma Bakanlığını,
Taşıma işleri : Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat
ambarı ve kargo işletmeciliğini,
Taşıma işleri işletmecisi : Taşıma işlerinde faaliyette bulunacak taşımacı, acente,
taşıma işleri komisyoncusu, nakliyat ambarı ve kargo işletmecisini,
Sorumluluk sigortası : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen zorunlu
karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını,
Taşıma : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yerden
varış noktasına götürülmesini,
Taşımacı : Taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabına
taşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi,
Eşya (yük) : İnsandan başka taşınabilen canlı veya cansız her türlü nesneyi,
Kalkış noktası : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği
yeri,
Varış noktası : Yolcu bileti veya taşıma senedinde gösterilen, yolcu veya eşyanın
götürülmek istendiği yeri,
Gönderen : Eşyayı taşımacıya teslim eden, gönderileni belirleyen ve taşıma
senedini imzalayan kişiyi,
Gönderilen : Sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi ve taşıma senedinde belirtilen
eşyanın teslim edileceği kişiyi,
Acente : Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bağımlı
bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde
daimî surette bir veya birden fazla taşımacıyı ilgilendiren sözleşmelerde aracılık
etmeyi ve onlar adına taşıma sözleşmesi yapmayı meslek edinen kişiyi,
Taşıma işleri komisyoncusu : Ücreti karşılığında kendi namına ve bir müvekkil
hesabına eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişiyi,
Nakliyat ambarı : Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya parça başı eşyanın
teslim alınarak işletmecinin gözetimi ve denetimi altında yükleme, boşaltma,
depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetlerin yapıldığı yeri,
Nakliyat ambarı işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip olan ve
eşyayı teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altında; yükleme, boşaltma,
depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren,
taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Kargo : Tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeyen genellikle ambalaj ve kap
içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi parça eşyayı,
Kargo işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip olan ve kargoyu
teslim alarak kısa sürede gönderilene ulaştırmak amacıyla kendi gözetimi ve
denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene
teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan
doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Yolcu : Taşıtı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında taşıtta bulunan kişileri,
Tehlikeli yük : Bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelikte tehlikeli olarak kabul
edilen yükü,
Parça başına taşıma : Bir veya birden çok gönderenin aynı veya birbirinden ayrı
gönderilene ait eşyaların taşınmasını,
Yolcu bileti : Yolcunun taşınması yükümlülüğünü içeren, yönetmelikte öngörülen
şekil ve şartları ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belgeyi,
Şehirlerarası taşıma : Herhangi bir ilin herhangi bir noktasından veya yerleşim
biriminden başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında veya yerleşim biriminde
biten taşımaları,
Uluslararası taşıma : Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla; Türkiye üzerinden
karayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu ve havayolu ile gelip
karayolundan üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiş bir
güzergâhta önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında yapılan taşımaları,
Arızî sefer : Aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun taşınması
ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı seferleri ile gidişi dolu,
dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu seferleri,
Mekik sefer : Birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynı varış
yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını,
İfade eder.
-------------------------------------------------------
İKİNCİ BÖLÜM
Taşımada Genel Kurallar
Genel kural
MADDE 4. — Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en
az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.
Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti
MADDE 5. — Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat
ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması
zorunludur.
Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224
sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.
Taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtların
niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının taşıt belgesinde kayıtlı
her taşıt için düzenlenen ve taşıtta bulunması gereken taşıt kartı verilir.
Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu,
güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesinde
sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.
Tehlikeli yük taşıyan taşıtlar ve bunların bağlı olduğu taşımacılar, taşıyacakları
yüklerin özelliğine uygun olduğunu gösteren bilgi ve belgelere dayanarak birinci
fıkrada belirtilen yetki belgesinden ayrı olarak ilgili mercilerden ayrıca izin almakla
yükümlüdürler.
Taşımacılar, taşıma hizmetlerini kabul edilebilir bir neden olmaksızın veya zorunlu
haller dışında yapmaktan kaçınamazlar ve taşıma hizmetinden herkesin her
zaman yararlanmasını sağlamak zorundadırlar.
Taşımalar, diğer taşımacılar veya üçüncü şahıslar tarafından engellenemez.
Taşımacının sorumluluğu
MADDE 6. — Yolcu ve eşya taşımaları, kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve
gönderen arasındaki sözleşmelere uygun olarak yapılır. Yolcu taşımaları biletsiz
veya taşıma sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.
Taşımacı, acentesinin acentelik sıfatıyla yapmış olduğu bu Kanun kapsamındaki
faaliyet ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.
Taşımacı, yolcu ve eşyanın güvenlik içinde taşınmasından sorumludur. Yolcu ve
gönderenler de taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu tedbirlere uymak
zorundadırlar.
Taşımacı, çevre kirliliğini önleme, çevre ve insan sağlığını koruma amacıyla
yürürlüğe konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.
Taşımacının yükümlülüğü
MADDE 7. — Taşımacı, yolcuların sağlıklı, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasını
sağlayacak tedbirleri almak, yolcu ve eşyayı taahhüt ettiği yere kadar götürmekle
yükümlüdür.
İlgili mevzuat hükümlerine uygun bir taşıtı, nitelikli şoför ve hizmetli personeli
sefere göndermek, şoförlerin sürücü belgelerinin bulunup bulunmadığını
araştırmak, teknik şartlara uymayan taşıtların trafiğe çıkmasına engel olmak,
güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar şoför bulundurmak, taşıt kartları
olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortası bulunmayan taşıtları
trafiğe çıkarmamak hususunda taşımacı gereken özeni ve duyarlılığı göstermek
zorundadır.
Karayolları alt yapısı, işletilmesi, trafiği, doğal afetler, meteorolojik şartlar ile arıza
ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili olarak ortaya çıkan ve taşımanın
devamına engel olan sebeplerin, belirsiz bir beklemeyi mecburî kılması veya varış
noktasına kadar gerekli zamanın bir katından daha fazla beklemeyi gerektirmesi
halinde, imkân olduğu takdirde taşımacı bir başka güzergâhı izleyerek taşımayı
tamamlamak, aksi halde yolcuyu güzergâh üzerinde yolcunun dilediği bir yere
kadar götürmek veya yolcu ve eşyayı hareket noktasına geri getirmekle
yükümlüdür.
Bu gibi hallerde, yolcunun ve eşya sahibinin bütün hakları saklı olup, taşımacılar
herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.
Eşya için taşıma senedindeki hükümler uygulanır.
Taşımacılar altışar aylık süre ile yılda en az iki kez şoförlerinin ceza puanı
durumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek ve ceza puanı yüksek olan
şoförlerle ilgili, eğitim ve iç denetim yönünden gerekli tedbirleri almak
zorundadırlar.
Gönderenin sorumluluğu
MADDE 8. — Gönderen, eşyanın varış noktası, cinsi, miktarı ve nitelikleri ile diğer
önemli bilgileri tam ve doğru olarak taşımacıya bildirmek zorundadır. Yanlış ve
eksik bildirmelerden doğacak her türlü sorumluluk gönderene aittir. Taşımacı, bir
ihbar veya şüphe halinde yetkili ve görevlilerin huzurunda eşyayı kontrol ettirebilir.
Acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği
yapanların sorumluluğu
MADDE 9. — Acenteler ve taşıma işleri komisyoncuları bu sıfatla yapmış oldukları
faaliyet ve işlemlerden taşımacı ile müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar, eşyayı teslim aldığı andan teslim
edinceye kadar, eşyanın tamamı ve kısmen kaybından ve vuku bulacak
hasarından, korunması ve taşınmasından, güvenliği ve düzenliliğini sağlamaktan,
çevre kirliliğini önleme ve insan sağlığını koruma konusundaki kurallara uymaktan
sorumludur.
Taşıma yasağı
MADDE 10. — Acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu yetki belgesine sahip
olanlar taşımacı yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamaz
ve yaptıramazlar.
Taşıma işleri komisyoncularının, kendi namlarına eşya taşıtabilmeleri için bu
taşımaları bir müvekkil hesabına yapmaları zorunludur.
Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz.
Ücret ve zaman tarifeleri
MADDE 11. — Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek
suretiyle hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.
Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve
bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur.
Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de
dahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı aleyhine sonuç
vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının bozulması halinde ve
gerektiğinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tâbidir. Taşımacılar tarafından
geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman tarifeleri, Bakanlıkça
onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
Taşımacılar zaman tarifelerine uymak ve tarifelerini görülebilecek şekilde işyeri,
terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmak zorundadırlar.
Ücretsiz ve tarife altı uygulamalarına ilişkin esaslar yönetmelikte düzenlenir. |
